baner
КОРЭШ

Борьба корэш - вид спортивного единоборства на кушаках (поясах),

в котором перед борцом стоит цель положить соперника на спину,

применением какого-либо из разрешенных приемов.

Борьба корэш имеет свои глубокие корни. Наряду с обычаями, обрядами,

традициями, она составляет национальную культуру татарского народа.

5 декабря 1968 года

В республике была создана федерация татаро-башкирской национальной спортивной борьбы корэш.

26 июля 2010 года

Борьба корэш была признана видом спорта и включена в третий раздел Всероссийского реестра видов спорта как национальный вид спорта.

2014 год

Федерация татаро-башкирской национальной спортивной борьбы «Корэш» переименована на Федерацию корэш РТ.

Истәлекле бәйге…

Төрле-төрле көтелмәгән мизгелләргә бай булды, быелгы, район башлыг призларына 28 нче мәртәбә узучы , татарча көрәш бәйгесе. Иң беренче күзгә ташланганы шул булды, җирле җитәкчеләребез дә горурлыгыбыз булган татар көрәшенә ,зур игьтибар бирә башладылар, ахрысы. Ярышларыбызга үзләре булдырган матур формалар белән килүче командаларыбыз саны күзгә күренеп күбәя бара. Менә бүгенге бәйгегә дә матур-матур формалар кигән 20 командадан 129 көрәшче чыгып баскач, куңелләребездә ниндидер бер горурлык сиздек. Аннан, күренеп тора, әйкән өчен генә урамнан җыеп алып килгән көрәшчеләребез саны да беромә-бер кимеде. Билгеле, бу бәйгедә дә андыйлар берән-сәрән булгалады узе. Исемләп атарга да исәп бар иде үзе, шулай да Яңа еллар алдыннан аларның кәефен бозасым килмәде. Җитәкчеләр үзләре нәтиҗә ясарлар дип уйлыйм. Инде бәйгебезгә килсәк, чыннан да үз югарылыгында узып китте ул. 2 көн буена барган бәйгебезгә, безне үз итеп, башкалабыздан кайткан зур кунакларның безне, тар көрәшен ничек хөрмәт итуләренең бер ачык мисалы булды, диясе килә. Беренче көнне республика көрәш федерациясенең башкарма директоры, заманында бик матур бил алышып, РСФСР ның спорт остасы дәрәҗәсенә ирешкән Марсель Таһировның ярышларыбызга килеп, көрәшчеләребез белән аралашып йөруе, татар көрәшен үстерүдә уңышлары өчен федерациябезнең рәисе Фәнис Шәриповны, баш тренерыбыз Ринат Хәйретдиновны бүләкләве, икенче көнне исә , Татарстан спорт министрының беренче урынбасары Хәлил Шәйхетдиновның бүләкләү церемониясендә катнашуы, үзе бер истәлеккә калучы зур вакыйга булды.”Бәйгеләрегезне шушындый дәрәҗәдә, республика ярышларына биргесе итеп оештыра алуыгыга чын куңелемнән сөенеп утырдым. Заманында минем үзем белән көрәшкән дусларымны , ветеран көрәшчеләрне куру минем өчен зур шатлык булды. Моңарчы татар милли көрәшенең горурлыгы булып Балтач көрәшчеләре тора, моннан соң да шулай булсын дигән теләктә калам, мин. Гел дә шулай сезнең җиңүләрегез дәвамлы булсын, безне сөендереп торыгыз. Зур рәхмәт, барыгызга да!” . Инде республикабызда зур дәрәҗәле урыннарны биләүче райондашларыбыз-Балтач якташлар җәмгыяте рәисе Фаяз Шакировның, көрәшләребезне, купсанлы башка спорт төрләрен даими иганәчелек итүче Илшат Шакировларның ел саен ярышларыбызга кайтулары бәйгебезгә аерым бер төсмер бирә. Аларның тырышлыгы белән ел да бәйгебезнең абсолют батыры ачыклана, хәтта җидәче команда да тәкә белән кайтып китә. Аларның хәер-фатихасы белән келәмгә чыккан 3 пәһлеваныбызның матур көрәше, тамашачыларыбызның көчле алкышларына күмелде. Көндәшләре Чепьядан Рөстәи Сираҗиевны, Арбордан Салават Әсхәдуллинны бер-бер артлы келәмгә салып, Нөнәгәр батыры Рәдис Сәмигуллин 2023 елгы бәйгенең төп батыры булып танылды. Тәкәне аның җилкәсенә салдылар. Бу олы җанлы кешеләребезгә нинди генә рәхмәт сүзләре җиткерсән дә аз булыр кебек. Рәхмәт, үзләренә! Инде язмамның башында ук бәйгебез көтелмәгән мизгелләргә бай булды дип әйтеп башлаган идем. Чыннан да, моннан 10 еллап элек көрәшебездә киткән Салавыч батыры Айрат Апановның келәмгә кайтуы, барыбыз өчен дә көтелмәгән хәл булып чыкты. Алай гына да тугел, аның аның көндзәшләрен җиңеп бер-бер артлы келәмгә чыгуы, тамашачыларыбызның һәрдаим игьтибарында булып, көчле алкышларга кумелә торды. Көрәш дәрте сунмәгән булып чыкты, батырыбызда. Җиңүчеләр рәтенә басты, Айратыбыз. Улы Айзат белән бер бәйгедә бил алышып , икесенең дә җиңүчеләр арасында булуы, алар өчен нинди зур бәхет булуын, кузааллагансыздыр инде, барыгыз да. Аннан команда өчен барган көрәштә җиңүчеләребезнең бөтенләй үк узгәреп куюы тагын узенә күрә бер вакыйга булды. Беренче урынга “Труд” җәмгыяте, икенче урынгша Тимирязев исемендәге хуҗалык, өченче урынга “Смәел” җәмгыяте көрәшчеләре лаек булды. Узган ел җиңүчеләр рәтендә булган Яңгул, Чутай авыллары көрәшчеләре бер баскычка түбәнрәк төштеләр. “Труд”,“Смәел” җәмгыяте рәисләре Рәшит Хадиев , Илһам Шакировларның ничек горурланганнарын күрсәгез сез. Горурланырлык булды шул. Бу бәйге тарихында беренче җиңүләре шул. Шул хакта җирле министрыбыз Рөстәм Заһидуллин белән дә гапләшеп алдык. “Бу җиңүләр тренерларыбыз Ринат Хәйретдинов белән Альберт Миннехановның тырыш хезмәт нәтиҗәсе инде, бу. Ниһаять, тырыш хезмәтләре үз җимешләрен күрсәтте. Менә бит, буген, район башлыгыбыз бүләкләгән егетләребезнең барысы да диярлек ,аларның шәкертләре.” Хәере белән башланган эш, дәвамлы булсын инде. Инде, аерым җиңүчеләребез белән танышырга вакыт җитте кебек. 60 килограммга кадәр- Ислам Бурашов/Нөнәгәр/, Ленар Авхадиев/Бөрбаш/, Артур Муллагалиев/Чепья/, Алмаз Камалов/Нөнәгәр/. 65 кг.да- Ильяс Йосыпов/Чепья/, Әлфис Галимов/Бөрбаш/, Данис Әүхәдиев/Нәнәгәр/, Айнур Гарифуллин/Норма/. 70 кг.да- Фәнзил Шакиров/Чепья/, Аяз Зиннәтуллин/Смәел/, Айзат Апанов/Салавыч/, Рәнис Хәйруллин/Сосна/. 75 кг.да- Рәнис Зарипов/Чепья/, Илнар Муллахмәтов/Яңгул/, Фирдүс Галимуллин/Смәел/, Алмаз Гыйльметдинов/Арбор/. 80 кг.да- Ранил Камалов/Балтач/, Ранил Ганиев/Норма/, Тәлгат Латыйпов/Салавыч/, Рәис Низамов/Арбор/. 85 кг.да- Илгизәр Галимуллин/Смәел/, Айдар Галиев/Норма/, Булат Галиев/Чепья/, Әдел Фазылҗанов/Норма/.90 кг.да- Салават Әсхәдуллин/Чепья/, Инсаф Хәйруллин/Бөрбаш/, Айрат Апанов/Салавыч/, Рушан Зарипов/Балтач/.100 кг.да-Рөстәм Сираҗиев/Чепья/, Инсаф Рәфыйков/Яңгул/, Илнар Фазылҗанов /Чепья/, Айдар Газыймов/Смәел/.Авыр үлчәүдә- Рәдис Сәмигуллин/Нөнәгәр/, Руслан Рәфыйков/Яңгул/, Айнур Ганиев/Норма/, Илсаф Рәфыйков/Яңгул/.

Нурзада Сәмигуллин

Зәйдә көрәшче, остазны искә алдылар

Зәйдә спорт ветераннары истәлегенә ярышлар уздыру матур гадәте яши. Узган шимбәдә Зәйнең “Старт” спорт-савыктыру комплексында милли көрәш буенча ТРның атказанган физик культура хезмәткәре Сирень Хәмит улы Сәлахов истәлегенә республика турниры узды. Аның беренче мәртәбә оештырылуы. Ярышларда Татарстан Республикасының сигез районыннан 92 спортчы көч сынашты. Ярышны ачу тантанасында Зәй муниципаль районы җитәкчелеге, җәмәгать ярдәмчеләре, Сирень Хәмитовичның гаиләсе, уллары — Радик һәм Рөстәм, көрәштәш дуслары, спорт ветераннары катнашты. Чыгышларда Сирень Сәлаховның спортка килү тарихы, аның бил алыштагы уңышлары, тырыш тренерлык хезмәте кызыл җеп булып сузылып барды.
Сирень тумышы белән илгә күп көрәшче үстергән Сармашбаш авылыннан. Авыл мәктәбе тулы бер буын көрәшче тәрбияләде. Мәктәптән соң бил алышларда үзен уңышлы сынаган Сирень Әлмәт физкультура техникумының көрәш бүлеген тәмамлый. Сармашта колхозда эшләү дәверендә яшь буын һәм яшьләрне көрәш серләренә төшендерә. Аннан физик культура һәм спорт укытучысы-оештыручысы дистә елдан артык «Зай»спорт мәктәбендә көрәш буенча тренер булып эшли. Тренер шактый көрәшче тәрбияләде, алар — Бөтенрәсәй, Татарстан республика ярышлары җиңүчеләре һәм призерлары. Аның өлкән улы Радикның 17 яшеннән Зәй Сабантуее баш батыры булып калуы күп нәрсә турынла сөйли. Ул Россия Федерациясенең көрәш һәм билбау көрәше буенча спорт мастеры, күп тапкырлар дөнья, Россия һәм Татарстан Республикасы беренчелекләре җиңүчесе һәм призеры, берничә ел «Манзара» спорт-музыкаль премиясе иясе булды. Зәй Сабантуеның 8 тапкыр абсолют батыры ул.  Кече улы Рөстәм билбау көрәше буенча спорт мастерына кандидат, Дөнья беренчелеге, Бөтенроссия ярышлары һәм Татарстан Республикасы беренчелекләре һәм чемпионатлары җиңүчесе һәм призеры. Алтай Сабантуее призеры.
Алма агачыннан ерак төшми шул.

Рәзимә Кашапова.

Илнар Идиятов фотолары

Мәгънәле, үзенчәлекле күргәзмә

Зәй районы Сармашбаш мәдәният йортында авыл көрәшчеләренә багышланган күргәзмә-экспозиция оештырыла. Әлеге эш башында үзе дә көрәшче, мәктәптә көрәш түгәрәге алып баручы Азат Кашапов һәм мәдәният хезмәткәрләре тора. Бу адым — тәрбияви әһәмияткә ия матур башлангыч.
Күргәзмәнең оештырылуы очраклы түгел, авыл СССР һәм Россия спорт осталары, дөнья беренчелеге призерлары, ил чемпионнары, “Манзара ” һәм ил тынычлыгы сагында торучы батырлар үстерде.
Элек-электән Сармаш Сабантуй батырлары белән данлыклы. Көрәш биредә моннан 50 ел элек яңа мәктәп ачылгач аеруча үсеш ала. Милли көрәш буенча Татарстанның атказанган тренеры Азат Хәйруллин тулы бер буын көрәшче, остаз үстерде. Алар — грек-рим көрәше буенча Халыкара турнирлар чемпионнары Илсур һәм Мансур Минһаҗевлар, әлеге көрәш буенча СССР спорт мастерына кандидат Рафис Сабитов, бокс буенча Россия чемпионы Әнәс Миннәхмәтов, билбау көрәшеннән Дөнья кубогы һәм Дөнья беренчелеге көмеш призеры, милли көрәштән илнең иң көчле көрәшчесе Радик Сәлахов, “Татарстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре” Сирин Сәлахов, «Татарстан Республикасы Физик культура һәм спорт отличнигы» Айрат Минһаҗев һәм Тәнзилә Садыйковалар. Алар сафына спорт осталарына кандидатлар, спортның башка төрләреннән уңышлы чыгыш ясаучыларны да өстәсәң, тулы бер исемлек булыр иде. Ул елларда авыл спорт бәйгеләреннән кайнап торып, бер гаиләдән хәтта өчәр бала ярышка йөри. Ир балалар — көрәшнең төрле төреннән, кызлар билбау көрәшеннән дәрәҗәле турнирларда уңышлы чыгыш ясый. Иж мөһиме яшьләргә “шешә тәгәрәтергә” вакыт та, форсат та булмый. Бернәрсә дә буш урында тумый, билгеле. Бу уңыш-казанышлар артында күпме хезмәт, тырышлык, борчулы йокысыз төннәр ята. Бүген мәктәптә санаулы укучы булса да, көрәш түгәрәге эшчәнлеген дәвам итә. Азат Кашапов әйтүенчә, мәктәптә мәрхүм көрәшчеләр истәлегенә ярышлар оештырыла, авылның көрәш традициясе яшь буынны яңа җиңүләргә рухландыра.
Күргәзмә-экспозияциядә көрәшчеләр фотосурәтләреннән стенд, алар яулаган кубоклар, грамоталар, Сабантуй сөлгеләре, шәхси әйберләр, көрәшче җирле шагыйрьләр китаплары, таныклыклар, буклетлар, бил алышучылар турында газетада басылган язмалар, фотосурәтләр урын алган.

— Авыл группасына әлеге күргәзмәне оештыру турында хәбәр салып, бил алышучыларга экспонатлар туплауда ярдәм итүләрен сорадык. Көрәшчеләргә рәхмәт, алар булышлыгы белән күргәзмә тулылана бара, -ди сәнгать җитәкчесе Алсу Гыйниятуллина.
Шунысы игътибарга лаек, әлеге күргәзмәдә мобилизацияләнгән көрәшчеләр, спортчыларга аерым стенд урнаштырылды. Спорт белән мавыккан, бил алышып үскән егетләребез ил тынычлыгы санында да сынатмый. Алмаз Гәрәев, Илнур Миңнеханов, Руфат Әлмиев, Илдар Ногманов, Илсур Шәйдуллин, Иван Игнатьев, Николай Филипов турында авылга җылы якты хәбәрләр ирешеп тора.

Нинди куаныч, бу көннәрдә Илнур Миннеханов — II дәрәҗә ”Хәрби батырлыгы өчен”, Алмаз Гәрәев “Суворов” медале белән бүләкләнде. “Сармаш” сугышчан кушаматлы Николаебыз “Батырлык өчен” һәм “Сугышчан батырлык өчен”медальләренә ия, -ди мәдәният йорты директоры Наилә Арсланова, чиксез куанып.
Көрәш сармашбашлылар җанында, рухында. Ил данын яклаучы, саклаучы, дәрәҗәле бил алышларда бил бирмәгән алып батырлар үстергән, ерак бабаларыбыздан килгән көрәш традицияләрен сагында торучы Сармашбашта мәгънәле, үзенчәлекле күргәзмә оешып килә.

Рәзимә Кашапова.